琄 Kayt Formu
 

Videolarımız
Etkinliklerimizden görüntüler...

Eğitim Kadromuz
Profesyonel Eğitmenlerimizi daha iyi tanıyalım...

Teşekkür Mektupları


ANKET

LİNKLER
Bahçelievler Rehberlik Araştırma Merkezi
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme

 

 
PAS襤F-AGRES襤F K襤襤L襤K BOZUKLUU (PAKB)

A.T. Beck ve A. Freeman
zet eviri: Ara. G繹r. Ayeg羹l Durak Bat覺g羹n

  Pasif-agresif kiilik bozukluunun g繹ze 癟arpan en belirgin 繹zellii, d覺tan gelen herhangi bir istee, engelleme ve tepki g繹sterme davran覺lar覺yla kar覺 koyulmas覺d覺r. S繹z konusu bu davran覺lar ii erteleme, kalitesiz i yapma ve unutma bi癟iminde kendini g繹sterir. Bu insanlar mesleki ve sosyal alanlarda standartlar覺n alt覺nda bir performans g繹sterirler. Tahmin edilebilecei gibi bu 繹zellikler pek 癟ok kiide g繹r羹lebilir ama PAKB olan bireylerde kronik ve esnetilemeyen bir davran覺 繹r羹nt羹s羹 haline gelmitir.
   PAKB olan bireyler herhangi bir konuda insanlarla dorudan y羹z y羹ze gelerek sorunlar覺 癟繹zmekten ka癟覺n覺rlar ve bunun tehlikeli olabileceine inan覺rlar. Ka癟覺nan (avoidant) kiilik bozukluu olan bireyler, bakalar覺 taraf覺ndan reddedilme ve yanl覺 deerlendirilme korkusu nedeniyle at覺lgan davran覺lardan ka癟覺n覺rken, PAKB olan bireyler y羹zlemeyi bakalar覺 taraf覺ndan kontrol edilme ve davran覺lar覺na m羹dahale olarak yorumlarlar. Bu kiilerden istemedii bir ii yapmas覺 istendiinde, bu istee g羹cenme ve bu g羹cenmilii davran覺larla ifade edememe 繹zellikleri birleerek pasif olarak ii engelleyici bir tarz ortaya 癟覺kar. Buna ek olarak, i ile ilgili sorular soran kiiye/kiilere k覺zma, onlar覺n 繹nerilerini 繹nemsememe ve g繹z ard覺 etme gibi davran覺lar g繹zlenir. 襤te ve okulda yapmak zorunda olduklar覺 g繹revlerinin bulunmas覺 nedeniyle de k覺zg覺nl覺k ve g羹cenmilikleri artar. Otorite fig羹rleri genellikle keyfi ve adaletsiz olarak alg覺lan覺r. Bu 繹zellikleri ile tutarl覺 olarak dier kiilerle problemleri olduunu kabul etmez ve bu problemlerinin, yaad覺klar覺 g羹癟l羹klerinin nedeni olduunu g繹remezler.

Bilisel Terapi Yakla覺m覺
   PAKB olan bireylerin otomatik d羹羹nceleri, onlar覺n olumsuz bak覺 a癟覺s覺 ve ba覺ms覺zl覺k gibi 繹zelliklerini ve diren癟lerini yans覺t覺r. rnein insanlardan gelebilecek herhangi bir istei fazla s覺rna覺k癟a ve talepkar bulabilirler. Tepkileri ise, bu istei ger癟ekten yerine getirip getirmemeyi isteyip istemediklerini d羹羹nmeden, otomatik olarak reddetmektir. Dier insanlar覺n kendilerini kullanmak istediklerini d羹羹n羹r ve deersiz olduklar覺 duygusuna kap覺l覺rlar. Bu olumsuzluk, d羹羹ncelerinde bir saplant覺 halindedir. Bu kiiler bir癟ok olaya olumsuz olarak yakla覺rlar. N繹tr ya da olumlu olaylarda dahi olumsuz y繹nleri arar ve bunlar 羹zerinde younla覺rlar. Bu durum, depresyonda g繹r羹len olumsuz d羹羹nce tarz覺ndan farkl覺d覺r: Depresif kiiler, 癟evre veya gelecek ile ilgili kendine zarar verici veya negatif d羹羹nceler 羹zerine odaklan覺rlarken, pasif-agresif kiiler dier insanlar覺n kendilerini takdir etmedikleri veya kendilerini kontrol etmeye 癟al覺t覺klar覺n覺 varsayar, bunlar覺n 羹zerine odaklan覺rlar. Birisinden negatif bir geribildirim ald覺klar覺nda kendilerinin yine yanl覺 anla覺ld覺覺n覺 d羹羹n羹rler. Olumsuz otomatik d羹羹ncelerin bu denli 癟ok olmas覺, bu hastalar覺n hissettikleri 繹fkenin bir belirtisidir. Bu hastalar olaylar覺n bir "kesin"lik 癟er癟evesi i癟inde gelimesini isterler ve belirsiz bir durum ile kar覺lat覺klar覺nda toleranslar覺 癟ok d羹羹k olur. Bu kat覺l覺k, obsesif-kompulsif kiilikte g繹r羹len dorudan hedefe y繹nelme saplant覺s覺ndan farkl覺d覺r. Pasif-agresif davran覺 bozukluu olan kiinin 繹nem verdii ey, elde etme olay覺ndan 癟ok bakalar覺na ba覺ml覺 olmama halidir.

Belirleyici baz覺 otomatik d羹羹nce tarzlar覺 aa覺dad覺r:
   Bana bunu yapmam覺 ne cesaretle s繹ylerler.
   Ben ne yapmak istersem onu yapar覺m.
   Yapt覺覺m bu i i癟in kimse bana kredi vermiyor.
   襤nsanlar beni kullan覺yorlar.
   Hi癟bir ey benim istediim gibi gitmiyor.
   襤nsanlar bana daha 癟ok sayg覺 g繹stermeliler.
T羹m bunlara ek olarak, bu hastalar at覺lgan davran覺lar g繹sterme konusunda zorluklar yaarlar. Yani, bakalar覺 ile 癟at覺maya girmenin k繹t羹 bir ey olduuna, onaylanmama ve kabul g繹rmemeye yol a癟abileceine inan覺rlar. Kendilerini g繹sterme konusunda baar覺s覺z olduklar覺 halde bakalar覺n覺n isteklerine boyun emeyi de g羹cendirici bir ey olarak alg覺larlar. Kendilerinden yap覺lmas覺n覺 istenenleri dorudan veya dolayl覺 olarak yapmazken, bakalar覺n覺n iini de pasif olarak bozmaya 癟al覺覺rlar. Kendi 癟elikilerini a癟覺k癟a ortaya koymaktan ve boyun emekten ka癟覺n覺rlar. Kurallar覺, insanlar覺n onlar覺 raz覺 etmek i癟in kulland覺klar覺 birer ara癟 olarak g繹r羹r, bakalar覺n覺n da o kurallara uymak zorunda olduklar覺n覺 g繹z ard覺 ederler. Durumu yaln覺zca kendi cephelerinden g繹r羹rler ve kendilerine haks覺zl覺k edildiine inan覺rlar. rnein bir hasta kendisine fatura verilmedii i癟in sinirlenmi, bir randevu ayarlamaktan da ka癟覺narak terapistin telefonlar覺n覺 ve mektuplar覺n覺 da cevaps覺z b覺rakm覺t覺. fkeli telefon konumalar覺 balay覺ncaya kadar, sorunun, faturas覺n覺 alamamas覺 olduunu a癟覺klamam覺t覺. G羹d羹lerini gizleme konusunda son derece ihtiyatl覺 olan paranoid kiilik bozukluuna sahip bireylerin tersine, bu hasta kendisine haks覺zl覺k edildiini d羹羹nmekteydi. Park yasa覺n覺n olduu bir yere arabas覺n覺 park ettii i癟in arabas覺 polis taraf覺ndan 癟ekilen bir hasta da, bu konu ile ilgili kural 癟ok belirgin olmas覺na ramen arabas覺n覺n 癟ekiliine 癟ok sinirlenmiti.
   Pasif-agresif kiiler, k覺smen de olsa zay覺f olan sosyal ve mesleki performanslar覺 nedeniyle karamsar bir bak覺 a癟覺s覺na sahiptirler. Hayat覺n 癟ekilmez olduuna inan覺rlar ve olumsuz deneyimleri 羹zerinde younla覺rlar. Sanki her eyi bir olumsuzluk s羹zgecinden ge癟irmektedirler. Genellikle olumsuz bir tutum i癟erisinde olan depresif hastalardan farkl覺 olarak, 癟ok 癟al覺man覺n kendilerine yaamsal 繹d羹ller sunmas覺n覺 beklemezler. Bu kiiler kendilerini kaderin bir kurban覺 olarak g繹r羹rler ve kendi tav覺rlar覺n覺n yaamlar覺n覺 ne denli etkilediini a癟覺k癟a g繹remezler. Olaylar iyi gitmeye balad覺覺 zaman, olumsuz bir eyin gelmek 羹zere olduunu d羹羹n羹rler.

Bu tip d羹羹nce bi癟imlerinden baz覺lar覺 aa覺da verilmitir:
   襤nsanlar beni anlam覺yor.
   Hayat 癟ekilmez. Hi癟bir ey benim istediim gibi deil.
   Eer izin verecek olursan insanlar seni kullan覺r.
   Ne yaparsan yap, hi癟bir ey istediin gibi gitmez.
   襤nsanlara a癟覺k olmak tehlikelidir.
   Kurallar keyfi ve beni bouyorlar.

Davran覺
   PAKB olan bireylerin davran覺lar覺, onlar覺n bilisel 繹r羹nt羹lerini yans覺t覺r. 襤i erteleme ve kalitesiz i yapma gibi pasif-kar覺tsal bir davran覺, bir ii yapmak zorunda olman覺n yaratt覺覺 g羹cenme duygusundan kaynaklanan bililer ile ilgilidir. Erteleme y繹n羹nde bir tutum tak覺nmak, direnci g繹stermenin en kolay yoludur. Baz覺 durumlar ile kar覺 kar覺ya kald覺klar覺nda ters bir sonu癟 ile kar覺lama riskini g繹ze alamad覺klar覺ndan ve etkin bir bi癟imde davranma yeteneinden de yoksun olduklar覺ndan dolay覺, talepler kar覺s覺nda pasif olarak geri 癟ekilme yolunu se癟erler. Yerine getirmeleri gereken bir g繹rev ya da y羹k羹ml羹l羹k ile ilgili istenmeyen bir sonu癟 ile kar覺lat覺klar覺nda, bu sonu癟lara nas覺l uyum salayacaklar覺 ve baa 癟覺kacaklar覺n覺 d羹羹nmek yerine, otorite sahibi kiilere k覺zar, sinirlenirler. Bu k覺zg覺nl覺k nadir olarak d覺a vurulur ama asl覺nda pasif bir misilleme yoluyla (繹rnein sabotaj) ortaya 癟覺kar. Terapi s覺ras覺nda bu durum, seanslara para 繹dememek veya terapist ile ibirliine girmeyi reddetmek eklinde kendini g繹sterir. Randevusunu unutan pasif-agresif bir hasta buna 繹rnek olarak verilebilir.

Duygu
   Pasif-agresif davran覺 bozukluu olan hastalarda g繹r羹len en belirgin negatif duygusal haller k覺zg覺nl覺k ve sinirliliktir. Keyfi standartlara uymalar覺n覺n beklendiini ve her zaman yanl覺 anla覺ld覺klar覺n覺 veya takdir edilmediklerini d羹羹nd羹kleri i癟in bu durum pek a覺rt覺c覺 deildir.
   Bunun yan覺 s覺ra hedeflerini kiisel ve profesyonel olarak s覺n覺fland覺rmada g羹癟l羹k 癟ekerler. Davran覺 ve tutumlar覺n覺n, yaad覺klar覺 problemlerin nedeni olduunu g繹rmedeki baar覺s覺zl覺klar覺, onlar覺n k覺zg覺nl覺k duygular覺n覺 daha youn yaamalar覺na ve 癟evrelerinin onlar覺n iini bir kez daha bozduuna inanmalar覺na neden olur.
   Yaad覺klar覺 k覺zg覺nl覺k ve 繹fkenin yan覺 s覺ra, d覺sal kontrole kar覺 hassas olmalar覺 nedeniyle dier kiilerin getirdii 繹neriler kendi 繹zg羹rl羹klerine m羹dahale olarak yorumlan覺r. Dier insanlarla birlikteyken, hem bu kiiler taraf覺ndan kontrol edilmeyi beklerler hem de buna iddetle kar覺 癟覺karlar.

Terapiye Bavurma Nedenleri
   Pasif-agresif kiilik bozukluu olan hastalar覺n terapiye bavurma nedenlerinin ba覺nda, dier insanlar覺n beklentilerine diren癟 g繹stermeleri ve bu insanlardan ikayet癟i olmalar覺 gelmektedir. Bu durum evlilik ilikisinde olduu kadar i癟i-iveren ilikisinde de ortaya 癟覺kabilir. E taraf覺ndan yap覺lan ikayetler genellikle hastan覺n ev ileri ile ilgili herhangi bir sorumluluk almak istememesi ile ilgilidir. Bir kad覺n, kendisinin de kocas覺n覺n davrand覺覺 gibi davran覺p, isteklerini cevaps覺z b覺rakarak ilikiyi bitirmekle tehdit edene kadar kocas覺n覺n davran覺lar覺n覺 deitirmediini s繹ylemiti. Bu noktada hasta, ei kendisini tekrar ilikiye adayana kadar onunla ge癟ici bir ibirliine girimi, sonra einin isteklerine kar覺 geri 癟ekilmesi ve direnii yeniden balam覺t覺r. Bu tip hastalar bazen de iverenleri taraf覺ndan, i yerinde kurallar覺 繹nemsemedikleri ve ii a覺rdan ald覺klar覺 i癟in tedaviye girmeye zorlan覺rlar.
   Bu hastalar覺n tedaviye bavurmalar覺n覺n baka bir sebebi de depresyondur. Depresyona neden olan fakt繹r ise hem kiileraras覺 ilikilerde hem de i yaant覺s覺nda s羹rekli olarak 繹d羹lden yoksun kalmalar覺d覺r. rnein d覺tan gelen taleplere kar覺 g繹sterdikleri diren癟, hayatlar覺nda hi癟bir eyin doru gitmedii yolunda bir inanca kap覺lmalar覺na neden olabilir. Dahas覺, 癟evrelerine bak覺 a癟覺lar覺 (繹rnein, bakalar覺 taraf覺ndan kontrol edilmeye yatk覺n olmalar覺), onlar覺 t羹m d羹nyaya kar覺 olumsuz d羹羹nceler beslemeye sevk eder. Bu durum ise genellikle kronik bir distimik bozukluk ile sonu癟lan覺r. Hatta, bu hastalar bir baar覺s覺zl覺k veya kay覺p ile kar覺lat覺klar覺nda yaad覺klar覺 depresyonun iddeti daha da artar.

Deerlendirme Stratejileri
   Pasif-agresif kiilik bozukluu olan bir hasta ile g繹r羹me yap覺l覺rken, hastadan t羹m bilgileri alman覺n g羹癟 olaca覺 g繹z 繹n羹nde bulundurulmal覺d覺r. Bu hastalar, sorulara eksik veya k覺sa cevaplar verebilir ya da baka bir tan覺 grubundaki hastan覺n kolayca cevaplayabilecei bir soru kar覺s覺nda sinirli bir tav覺r sergileyebilirler. Her ne kadar sorular覺 cevapland覺r覺rken aktif bir g繹r羹n羹m sergileseler de, ya dorudan cevap vermekten ka癟覺n覺r ya da gereksiz bir s羹r羹 detay 羹zerinde dururlar. Bunu yaparken de "bu soruya cevap vermek zorunda deilim" veya "bu sorular覺 soran kii beni kontrol羹 alt覺na almaya 癟al覺覺yor" eklinde d羹羹nebilirler. Bu olumsuz tutum tarz覺, hayatlar覺n覺n 癟ok zor olduu, hi癟bir eyin kendi istedikleri gibi gitmedii yolunda bir deerlendirme yapmalar覺na neden olur. Yaad覺klar覺 g羹癟l羹klere nas覺l katk覺da bulunduklar覺n覺 d羹羹nmek yerine, bakalar覺n覺 su癟lamay覺 tercih ederler.

Klinik Stratejiler
   Kiilik bozukluu olan hastalar tedaviye balad覺klar覺nda, davran覺 ve d羹羹nceler 羹zerindeki uzun s羹reli deiimlere genellikle ilgi duymaz, bunun yerine depresyon gibi bir Eksen I bozukluu veya dier insanlardan gelen bask覺lar nedeniyle tedaviye balarlar. Bu durum 繹zellikle, yaad覺klar覺 g羹癟l羹klerin kendilerinden deil de dier insanlardan kaynakland覺覺na inanan PAKB olan hastalar i癟in ge癟erlidir. Bu nedenle yap覺lacak ilk i, hastay覺 tedaviye bavurmaya iten sebebin saptanmas覺 olmal覺d覺r.
   Pasif-agresif hastalar ile 癟al覺覺rken izlenebilecek ilk strateji, bu hastalara ibirlik癟i bir tav覺r ile yaklamakt覺r. Bu her ne kadar bilisel terapide uygulanan genel bir kural da olsa, PAKB olan hastalarda otorite fig羹rlerini reddetme eilimi bulunduu i癟in, ayr覺 bir 繹nem ta覺r. nemli olan, tedavide aktif olarak se癟im yapt覺klar覺n覺 ve terapist taraf覺ndan manip羹le edilmediklerini ya da y繹nlendirilmediklerini fark etmeleridir. Terapist, hastan覺n kendi se癟tii konular ya da problemler 羹zerinde konumas覺n覺 salayabilir, daha sonra ise hasta, sorunlar覺n覺n neler olduunu bulabilmesi i癟in kendi stratejilerini gelitirmesi y繹n羹nde tevik edilir. Bu y繹ntem, hastan覺n ba覺ms覺zl覺k konusundaki arzular覺n覺 ger癟ekletirmek, ayn覺 zamanda da pasif yakla覺mlar覺n覺 k覺rmak konusundaki 癟al覺malar esnas覺nda yard覺mc覺 olur.
   PAKB olan hastalarla ilgili olarak tedavide izlenebilecek ikinci strateji, onlar覺n otomatik d羹羹ncelerinin fark覺na varmalar覺n覺 salamakt覺r. Bu hastalarda i癟g繹r羹r羹n zay覺f olmas覺, zihinsel s羹re癟lerinin, duygu ve davran覺lar覺yla nas覺l bir iliki i癟inde olduunu g繹rmelerine engel olabilir. Olduk癟a yayg覺n olarak kullan覺lan bu strateji, tedavi plan覺n覺n 繹z羹n羹 oluturabilir ve bilisel modelin rasyonelinin anlat覺ld覺覺 tedavinin erken aamalar覺 bu strateji i癟in en uygun zamanlard覺r. D羹羹ncelerinin daha fazla fark覺na varmalar覺 sayesinde bu hastalar, negatif duygu ve ilevsel olmayan davran覺lara yol a癟an otomatik d羹羹ncelerini tan覺mlamay覺 繹reneceklerdir.

zel Teknikler
   Bu genel stratejiler ile birlikte, PAKB olan hastalar覺n bili, duygu ve davran覺lar覺n覺 tan覺mlamakta kullan覺labilecek birka癟 繹zel teknik de mevcuttur. zellikle otomatik d羹羹ncelerin belirlenebilmesi i癟in pek 癟ok y繹ntem vard覺r. Duygusal deiimler esnas覺nda oluan otomatik d羹羹nceler seanslar s覺ras覺nda tan覺mlanabilirken, seanslar aras覺nda ge癟en s羹re i癟erisinde oluan otomatik d羹羹nceler ev 繹devleri ile yakalanabilir. rnein bir hasta seans s覺ras覺nda sinirlenebilir ve hi癟birey yapam覺yorum, beni bask覺 alt覺nda tutuyorsunuz t羹r羹nde bir ikayette bulunabilir. Bu durum, hastan覺n getirilen 繹nerilere veya taleplere kar覺 diren癟 oluturduunu g繹sterebilir. Bu noktada terapist ve hasta, bu d羹羹ncelere neden olan bilileri yakalamaya 癟al覺mal覺d覺r. Genellikle iki t羹r bili vard覺r. Bunlardan ilki depresyon ve sinirlilik gibi negatif duygulara yol a癟ar, ikincisi ise hastan覺n kendisinden istenenlere, taleplere kar覺 gelitirdii bililerdir (rnein: Ni癟in insanlar beni bu ileri yapmaya zorluyor?). Bu bililer tan覺mland覺ktan sonra terapist ve hasta, bunlar覺n ge癟erlilii ile ilgili verilerin olup olmad覺覺n覺 deerlendirebilir ve alternatifler ya da daha ge癟erli a癟覺klamalar 羹retebilirler.

Hastal覺覺n Tekrar覺n覺 nleme
   Hastal覺覺n tekrar覺n覺 繹nlemek i癟in bavurulabilecek en iyi y繹ntem takip seanslar覺 d羹zenlemektir. Dier kiilik bozukluklar覺nda da olduu gibi PAKB olan hastalar覺n ilevsel olmayan d羹羹nceleri, bu d羹羹nceleri tetikleyen ortamlar ile kar覺lamad覺klar覺 s羹rece ortaya 癟覺kmayabilir. Bu nedenle hastay覺 olumsuz olarak etkileyebilecek olan durumlar iyi tespit edilmelidir. Otomatik ilevsel olmayan 繹r羹nt羹ler kadar, ak覺lc覺 ve ilevsel bililer ve davran覺lar da saptanarak kaydedilebilir. 襤zleme seanslar覺, hastan覺n yeniden ilevsel olmayan 繹r羹nt羹ler i癟erisine girmesini engelleyecektir. Bu seanslar esnas覺nda baar覺l覺 stratejiler yeniden g繹zden ge癟irilebilir, problem alanlar覺 belirlenebilir ve potansiyel sorunlar tart覺覺labilir. Hastaya terapinin, 癟eitli durumlarla etkili bir bi癟imde baa 癟覺kabilmek i癟in bir ara癟 olduu anlat覺lmal覺d覺r. Stresli bir durum ile kar覺la覺ld覺覺 zamanlarda, bu stresle baa 癟覺kabilmek i癟in hastan覺n terapiye tekrar ihtiya癟 duymas覺 normal bir durumdur.

Terapistlerin Kar覺laabilecei Sorunlar
   PAKB olan hastalarla 癟al覺mak, onlar覺n olumsuz tutumlar覺 ve problemleri ile baa 癟覺kmada alternatif yollar覺 kullanma konusundaki g繹n羹ls羹zl羹kleri nedeniyle, 羹phesiz 癟ok zordur. Buna ek olarak bu hastalar tedavi esnas覺nda 羹cret, seanslara zaman覺nda gelme ve g羹venirlik gibi pratik konularda da g羹癟l羹k 癟覺kart覺rlar. Bu sorunlar覺 en aza indirgemek i癟in, terapi s覺ras覺nda hasta ile ibirlik癟i bir yakla覺ma girmek doru olacakt覺r. rnein hastaya verilecek bir ev 繹devi ile ilgili olarak onun da fikri al覺nmal覺, ne kadar yararl覺 olaca覺n覺 kendisinin bulmas覺na 癟al覺覺lmal覺d覺r. Hastan覺n kendi k羹癟羹k hedeflerini gelitirmesini salamay覺 denemek en iyisidir, ancak bu, terapinin ilk aamalar覺nda beklenmemelidir. Terapistin, PAKB olan hastalar覺n tav覺rlar覺n覺, sonradan edinilmi ve 繹renilmi hastal覺kl覺 davran覺lar olarak kabul etmesi ve kiisel yaklamamas覺 daha yararl覺 olacakt覺r. Bu hastalarla 癟al覺覺lmas覺 g羹癟 de olsa, 繹nemli gelimeler salanabildii g繹zlenmitir.

 



 
     
 
Duyurular
 
     

Yararlı Bilgiler
Otizm nedir ?
Otizm ile Yaamaya Balamak?
Zeka Problemleri
renme G羹癟l羹kleri
Kekeleme
Fonolojik Bozukluk
Bedensel Engel
fke N繹betleriyle Baa 覺kmak
Pasif-Agresif Kiilik Bozukluu
Zihinsel Engellilerde Aile Eitiminin nemi
Mental Reterdasyon (zihinsel gerilik)
Disleksi
Down Sendromu
Zihinsel z羹rl羹 Bireyin zellikleri
Asperger Sendromu
A覺r覺 Hareketlilik (hiperaktivite)
Cerebral Palsy (beyin felci)
Rett Sendromu
Epilepsi (sara)